X
تبلیغات
آزمایشگاه جانورشناسی

آزمایشگاه جانورشناسی

آزمایشگاه جانور شناسی

تک یاخته‌ها یا پروتوزا

دید کلی

تک‌‌یاختگان گروهی از موجودات زنده یوکاریوت هستند که پیکرشان تنها از یک یاخته تشکیل شده است و فعالیتهای زیستی مختلف این موجودات توسط بخشهای اختصاص یافته‌ای از پروتوپلاسم به نام اندامهای یاخته‌ای انجام می‌شود این بخشها مشابه اندامهای موجودات پر‌یاخته‌ای عمل می‌کنند. از این رو یک تک‌یاخته‌ای ، برخلاف یاخته‌های پریاختگان که وابسته به یاخته‌های دیگرند، موجود کامل و مستقلی است که تمام فعالیتهای زیستی یک پر‌یاخته‌ای را نظیر حرکت ، شکار طعمه ، گوارش ، تکثیر و غیره انجام می‌دهد.


مشخصات تک یاخته‌ها

اندازه

بطور کلی ، تک‌یاختگان بسیار ریز و میکروسکوپی هستند اکثرا بطور منفرد و گاهی بصورت کلنی دیده می‌شوند.

اندامهای حرکتی

از مهمترین خصوصیات تک‌یاختگان داشتن اندامکهای حرکتی ، مانند پاهای کاذب ، تاژکها و مژکها است و تقسیم آنها به چهار رده اصلی تاژکداران ، مژکداران ، ((ریشه‌پایان)) و اسپورداران بیشتر بر اساس همین زواید حرکتی آنهاست پاهای کاذب ، زواید سیتوپلاسمی موقتی هستند که در برخی از تک‌یاختگان فاقد پوشش سخت شکل می‌گیرند و حرکتی به نام آمیبی را در آنها باعث می‌شوند این نوع حرکت در گروهی از ریشه‌پایان ، مانند آمیب‌ها و بعضی از یاخته‌های جانوری نظیر گویچه‌های سفید خون ، یاخته‌های جنسی ، یاخته‌های کشت بافت و در برخی از قارچها دیده می‌شود.

تاژکها و مژکها ، که زواید دایمی حرکتی تک‌‌یاختگان‌اند، ساختاری کاملا مشابه دارند و از تعدادی میکروتوبول با نظمی خاص تشکیل یافته‌اند. تفاوت تاژکها و مژکها در طول و تعداد آنهاست. اگر طولشان کم تعدادشان زیاد باشد مژک و چنانچه دراز و به تعداد محدود باشند تاژک خوانده می‌شوند. حرکت تاژکها به صورت موجی و از راس به طرف قاعده تاژک و یا برعکس است در حالیکه حرکت مژکها به صورت پارویی است. انجام حرکات آمیبی و تاژکی و مژکی ، بستگی به حضور ATP و یون کلسیم با غلظت مناسب در مورد حرکت آمیبی در محیط دارد.

 

    


آمیبیها

آمیبیها توسط پاهای کاذب حرکت و تغذیه می‌کنند. هلیوزوآها که بیشتر ساکن آب شیرین هستند انواعی هستند که در آنها پاهای کاذب متعدد و دائمی همانند اشعه خورشید از اطراف سلول خارج می‌شوند. شعاعیان پلانکتونی نیز ظاهر مشابه دارند. در گروه دیگری از آمیبیها پاهای کاذب از درون حمایت نمی‌شوند بنابراین آزادانه جریان می‌یابند و تغییر شکل می‌دهند. معروف‌ترین نمونه این گروه آمیب معمولی است که آمیبا پروتئوس است. یکی از وابستگان نزدیک و انگل این گروه آنتامبا هیستولیتیکا است که مولد اسهال خونی در انسان می‌باشد.

تاژکداران

   

ابتدایی‌ترین اعضای این گروه تاژکداران جانوری هستند که معمولا زندگی آزاد داشته و هولوتروف هستند و به جلبکهای تاژکدار بی‌رنگ شباهتی بسیار دارند. تاژک این قبیل پروتوزوئرها جریانی در آب پدید می‌آورد که غذا را به سوی سلول می‌راند. تاژکداران جانورانی ابتدایی و آزاد و بدون تردید خاستگاه بسیاری از صورتهای دارای زندگی همزیستی امروزی هستند. مثلا گونه‌های مختلف تریپونوزوما به صورت انگل در سلولهای خون و لنف مهره‌داران مختلف به سر می‌برند. ترکونمفا همزیست دیگری است که چوب را در لوله گوارش موریانه هضم می‌کند.از انواع آنها میتوان به یوگلنا و وولوکس اشاره کرد.

یوگلنا

  

نقش تاژک در اوگلنا چیست؟

نقش اصلی تاژک در اوگلنا ( یوگلنا) حرکت است. بطوری که تاژک برای کشاندن اوگلنا در آب به جلو و عقب می زند. حرکت تاژک به صورت چرخش مارپیچی است و این طرز حرکت جانور را قادر می سازد که خط مستقیمی را طی کند.همچنین جانور می تواند با حرکت مارپیچی بخزد و گاهی از اوقات جانور به وسیله شل ساختن و جمع کردن موضعی بدن «حرکات اوگلنوئید مانند » یا کرمی شکل انجام می دهد؛ که با حرکات دودی روده مهره داران شباهت دارد. اوگلنا نسبت به نور واکنش مثبت دارد . بدین طریق که به سمت منبع نور ی که دارای شدت مناسب است شنا می کند و این گرایش شبیه به پیچیدن گیاه سبز به طرف نور است . ولی نسبت به تابش مستقیم آفتاب ،واکنش گریز از نور را نشان می دهد.

جنس تاژک در اوگلنا ( یوکاریوت ها) از میکرو توبول می باشد که بر خلاف تاژک باکتری ها ( پرو کاریوت ها ) که از پروتئینی موسوم به فلاژلین

می باشد.

انرژی حرکت تاژک اوگلنا ( یوکاریوت ها ) از هدرولیز ATP مباشد ، ولی انرژی مورد نیاز تاژک باکتری ها از شیب پروتون می باشد

هاگداران

هاگداران انگل چرخه زندگی پیچیده‌ای دارند. این چرخه شامل مراحل تشکیل هاگ است. یک هاگدار تک سلولی می‌تواند تقسیم چند تایی بیابد و بطور همزمان تعدادی سلول کوچکتر حاصل آورد. هر کدام از سلولهای حاصل هاگی است که یک هسته دارد که و پس از آنکه چنین سلولی به عنوان انگل بالغ در بدن یک میزبات مستقر شد، چند هسته‌ای می‌شود و خود را برای انجام تقسیم چند تایی دیگری آماده می‌سازد. پلاسمودیوم معروف‌ترین هاگداران است و گونه‌های مختلف آن در پستانداران و پرندگان ایجاد بیماری مالاریا می‌کنند.

 

مالاریا مهم‌ترین بیماری انگلی و یکی از مسایل مهم بهداشتی تعدادی از کشورها بخصوص کشورهای گرمسیری دنیا است.

این بیماری به صورت عفونت حاد در بیشتر موارد وخیم و گاهی طولانی و با ویژگیهای تب متناوب و لرز، کم‌خونی و بزرگی طحال و گاه با ویژگیهای ساده یا کشنده دیگر خودنمایی می‌کند. اهمیت این بیماری به خاطر شیوع زیاد و مرگ‌ومیر قابل توجه‌است.

کلمه مالاریا یک کلمه ایتالیایی و به معنای هوای بد (Mal-Aria) است و منظور از آن تعریف بیماری با ویژگیهای تب متناوب است که ایتالیایی‌ها در گذشته وجود آن را ناشی از هوای بد و مناطق باتلاقی می‌دانستند.

بیماری مالاریا با نامهای دیگری چون پالودیسم، تب و لرز، تب نوبه و تب متناوب نامیده می‌شود.

انگل مالاریا توسط پشه‌ای به نام آنوفل به انسان منتقل می‌شود که شامل چندین گونه می‌باشد.

 

مژه داران

پارامسی‌ها پروتوزوئرهای تک سلولی (یونی سلولار) هستند و در شاخه مژه داران و سلسله پروتیستا طبقه بندی می‌شوند. آنها در آب‌های آرام و آبگیرهای راکد زندگی می‌کنند و بخش اصلی زنجیرهٔ غذایی را تشکیل می‌دهند. آنها از پسماندهٔ جلبکها و سایر موجودات ریز تغذیه می‌کنند و خودشان توسط موجودات کوچک دیگر خورده می‌شوند. تمام اعضای شاخه مژه داران (سیلیوفورا) به وسیله برآمدگی‌های ریز مو مانندی که مژه نامیده می‌شود حرکت می‌کنند.

 

ورتیسلا

ورتیلامثل پارامسی از شاخه ی مژکداران است با این تفاوت که شکل بدن زنگوله ای شکل است .

 

+ نوشته شده در  شنبه بیست و دوم بهمن 1390ساعت 10:24  توسط administrator  | 

آمیب ها

 
 

Amoeba

طبقه‌بندی علمی

دامنه:

Eukaryota

فرمانرو:

Protista

شاخه:

Tubulinea

راسته:

Tubulinida

تیره:

Amoebidae

سرده:

Amoeba
Bory de Saint-Vincent, 1822

Species

Amoeba proteus

آمیب‌ها گروهی از آغازیان هستند که به کمک پاهای کاذب خود قادر به حرکت می‌باشند. این نوع از آغازیان معمولاً در خاک‌های مرطوب و در آب زندگی می‌کنند.

آمیب ها یک زیر رده از پروتوزوا می‌باشند. از این واژه برای اشاره به گروه آمیبوزوا (Amoebozoa) یا برای اشاره کلی به تمامی تک سلولی‌هایی که با پای کاذب حرکت می‌کنند استفاده می‌شود. آمیب اولین بار توسط آگوست روزنهوف در سال ۱۷۵۵ میلادی کشف گردید. کلمه آمیب از ریشه یونانی به معنای تغییر گرفته شده‌است. حرکت آمیب بوسیله پای کاذب با تبدیل شدن آندوپلاسم به اکتوپلاسم یا تبدیل شدن اکتوپلاسم به اندوپلاسم انجام می گیرد.

نوعی از آمیب‌ها به نام انتاموبیا هیستولیتیکا (Entamoeba histolytica) باعث بروز اسهال خونی می‌شوند.

 

+ نوشته شده در  جمعه بیست و یکم بهمن 1390ساعت 11:2  توسط administrator  | 

روزنه داران -فرامينيفرها foraminifera

 
تاريخچه مطالعاتي

آلسيد دربيتي (alcid dorbigny) پالئونتولوژيست فرانسوي و يكي از بنيان گذاران ميكروپالئونتولوژي در سال1826ميلادي همراه با سفالوپودا تحت نام فرامينيفرا موجودات بسيار كوچك را معرفي مي نمايد كه صدف آنها از حجرات متوالي تشكيل گرديده اين حجرات توسط روزنه ها وحفراتي (فورامن foramens) به يكديگر ارتباط دارند ·از نظر اين دانشمند فرامينيفرا نذديك به نوتيل ها و آمونيت ها ي ببا صدف سيفن دار بوده وداري حجرات متعدد به هم چسبيده و سيفن ها ي كوتاه بين حجرات هستند· امروزه نظر به اينكه فرامينيفر ها همانند آميب ها داراي پاهاي كاذب (pseudopods) مي باشند آنها را جزو شاخه ريزوپودا (rhizopoda) قرار مي دهند ضمناً فرامينيفرها همچنين داراي صدف داخلي يا صدف مينراليزه انترااكتو پلاسميك هستند كه فسيليزه شده وبه طور فراوان در نمونه هاي رسوبي پس از شستشوي رسوبات و همچنين در مقاطع نازك سنگهاي رسوبي مشاهده ميشوند·

رده بندي و موقعيت فرامينيفرها در دنياي موجودات زنده :

سلسله پروتيستا (موجورات تك سلولي اتوتروف و هتروتروف)

Kingdom:protista

زير سلسله پروتوزوآ(موجودات تك سلولي تقريبا هتروتوف )

Subkimgdom:protozoa

Phylum: phizopoda

شاخه ريزوپودا

Class: foraminiferida

رده فرامينيفريدا

1- order : allogromiida

راسته آلوگراميئيدا

2-order : textularida

راسته تكستولاريدا

3- order : fusulinida

راسته فوزولينيدا

4- order : miliolinida (porcellanea)

راسته مياليوليدا

5-order:alveolindia

راسته آلوئولينيدا

6-order:rotaliida

راسته دوتاليئدا

فرامينفرا موجودات تك سلولي دريايي هستند كه صدف آنه يك يا چند حجره اي مي باشد صدف آنها ممكن است تركيب زير تشكيل شده باشد
+ نوشته شده در  پنجشنبه بیستم بهمن 1390ساعت 11:43  توسط administrator  | 

رده ی مرجانیان یا سلانتره ها یا نیداریا

مَرجانیان یا کنیداریا یکی از شاخه‌های جانوران هستند. مرجانیان را در طبقه‌بندی‌های قدیمی کیسه‌تنان می‌نامیدند ولی از آنجا که کیسه‌داران بجز مرجانیان، شانه‌داران را هم شامل می‌شد این طبقه‌بندی را رها کردند.

مرجانیان بیشتر دریازی هستند. بعضی در آب شیرین به سر می‌برند. بازوهایی به صورت شعاعی به اطراف می‌فرستند که کنیدوبلاستهای محتوی نماتوسیست دارند. بدن کیسه مانند است و این کیسه با مجرایی به خارج باز می‌شود که هم به منزله دهان و هم مخرج است. چند شکلی دارند و شامل مدوز و یا پولیپ می‌شوند. لارو پلانولا دارند. ۱۰ هزار گونه دارند. شامل رده‌های زیر است:

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه نوزدهم بهمن 1390ساعت 15:29  توسط administrator  | 

رده ی اسفنج ها یا منفذداران

اِسفَنج‌های دریایی از جانوران آبزی هستند.

سه ویژگی مهم اسفنج‌ها اینست که وسیله حرکتی ندارند، همیشه به یک جا چسبیده‌اند و شکل معینی ندارند.

اسفنج‌ها، موجوداتی بی‌مهره هستند که در دریا زندگی می‌کنند. تا قرن گذشته بعضی از مردم اسفنج‌ها را به اشتباه جزو گیاهان می‌دانستند، امّا در اصل اسفنج غذا سازی نمی‌کند و بنابراین اسفنج‌ها در دستهٔ جانوران محسوب می‌شوند. این جانوران از هر لحاظ ساده هستند. اسفنج‌ها به طور کلّی توانایی حرکت ندارند امّا در نمونه‌های نادر توانایی خزیدن دیده می‌شود. این جانوران نه اندامی برای بینایی دارند و نه اندامی برای شنوایی امّا باز هم در نمونه‌های نادر توانایی عکس العمل در برابر نور و روشنایی را دارند.

نکاتی جالب دربارهٔ اسفنج‌ها

  • اکثر مردم اسفنج و مرجان را با هم اشتباه می‌گیرند. تفاوت عمده اسفنج با مرجان نرم بودن اسفنج و سفت و سخت بودن مرجان است.
  • از اسفنج برای مصارف بهداشتی مثل لیف حمّام هم استفاده می‌شود. برای لیف حمّام اوّل صیّادان اسفنج را گرفته، سپس آن را آن قدر لِه می‌کنند تا همه سلّول‌هایش بمیرند تا فقط اسکلت خارجی آن بماند.
  • اگر شما یک سلّول زندهٔ اسفنج را در آب بیندازید، هفته آینده‌اش شما به اندازهٔ یک نخود اسفنج خواهید داشت! این امر قدرت رشد و ترمیم‌پذیری اسفنج را نشان می‌دهد.

طبقه‌بندی اسفنج‌ها

اسفنج‌ها، از روی ظاهرشان به سه دستهٔ شیشه‌ای، آهکی و شاخی تقسیم می‌شوند. اکثراً دستهٔ شاخی که به صورت شاخه شاخه‌است با مرجان‌های شاخه‌ای اشتباه گرفته می‌شوند.

رده‌ها

  • اسفنج‌های آهکی (Calcarea)
  • اسفنج‌های شاخی، چنداسفنجی‌ها (Demospongiae)
  • اسفنج‌های شیشه‌ای (Hexactinellid)
+ نوشته شده در  سه شنبه هجدهم بهمن 1390ساعت 15:37  توسط administrator  | 

کرمهای پهن

 

ساکن آب شیرین و دریا هستند. بعضی خاکزی هستند. دستگاه گوارشی آنها دارای یک منفذ است. فاقد دستگاه گردش خون هستند . حدود ۱۰ هزار گونه دارند. شامل رده‌های زیر است. دارای سه لایه جنینی به نام های اندودرم مزودرم اکتودرم میباشد دارای تقارن دو طرفی اند فاقد حفره عمومی بدن فاقد مخرج اند در روی پوست انها غددی دیده می شود که با ترشحات خودسطح بدن را مرطوب میکند.

Platyhelminthes كرمهاي پهن(Platyhelminthes ) از جمله پروتوستومها(PROTOSTOMIA ) محسوب مي شوند

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه هفدهم بهمن 1390ساعت 20:34  توسط administrator  | 

بندپایان

ممعرف قديمي ترين و غالب ترين اشكال حياتي كره زمين بوده و از نظر كثرت تعداد گونه و تنوع سيستم هاي زندگي و ساختماني كه در زيرشاخه هاي بندپايان مشاهده مي شوند در سلسله جانوران مقام اول را داد. عرف قديمي ترين و غالب ترين اشكال حياتي كره زمين بوده و از نظر كثرت تعداد گونه و تنوع سيستم هاي زندگي و ساختماني كه در زيرشاخه هاي بندپايان مشاهده مي شوند در سلسله جانوران مقام اول را داد.

در بررسی شاخه بندپایان و دسته بندی کلی این جانوران نظرات مختلفی وجود دارد که به بررسی جدیدترین این تقسیم بندی ها می پردازیم.

 شاخه بندپايان شامل ۵ زيرشاخه (Subphylum) است كه عبارتند از:

۱. سه کفه ای ها یا Trilobitomorpha

۲. خرچنگ ها يا Crustacea

۳. شش پایان يا Hexapoda

۴. هزارپایان يا Myriapoda

۵. کلیسرداران یا Chelicerata

+ نوشته شده در  یکشنبه شانزدهم بهمن 1390ساعت 20:49  توسط administrator  |